Rozporządzanie udziałem w spadku. Zbycie udziału w odziedziczonej nieruchomości regulowane jest w art. 1036 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, spadkobierca może za zgodą pozostałych spadkobierców rozporządzić udziałem w przedmiocie należącym do spadku np. w nieruchomości. W braku zgody któregoś z pozostałychPoniedziałek, 25 lipca (14:27) 166 osób zginęło na polskich drogach od początku wakacji. To o ponad 10 procent mniej niż w tym samym czasie w zeszłym roku, gdy w wypadkach zmarło 185 osób. Jakie są powody tego zauważalnego spadku? W rozmowach z reporterem RMF FM Krzysztofem Zasadą mundurowi mówią, że główną przyczyną jest zaostrzenie przepisów kodeksu drogowego i wprowadzenie nowych, wyższych stawek mandatów. Nowe prawo obowiązuje od początku roku. Co ważne, mimo rosnących cen paliw nie można mówić, że kierowcy rzadziej wyjeżdżają w trasę. Wręcz przeciwnie - częściej decydujemy się na wypoczynek w kraju, to i więcej podróżujemy. Ludzie zaczynają kalkulować, czy opłaca się łamać przepisy nie tylko ze względu na portfel, ale także wydłużenie okresu kasowania punktów karnych - powiedział naszemu reporterowi jeden z funkcjonariuszy. To widać nie tylko w statystykach najgroźniejszych wypadków, w których ginęli ludzie. Znacząco spada liczba wykroczeń polegających na drastycznym przekroczeniu prędkości. W zeszłym roku do końcówki lipca takich przypadków przekroczenia prędkości o ponad 50 kilometrów na godzinę było 36 tysięcy, natomiast do wczoraj - niespełna 18,5 tysiąca. To blisko 50-procentowy spadek. Nie ma też przepisu, który stanowiłby o maksymalnym okresie czasu, w którym spadkobiercy mogą przeprowadzić postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku. Nabycie spadku może obecnie nastąpić zarówno przed sądem, jak i w kancelarii notarialnej. Są jednak sytuacje, w których potwierdzenie statusu spadkobiercy okazuje się konieczne.
Producenci pokryć dachowych najczęściej podają nachylenie dachu w stopniach. W instrukcjach oraz wśród dekarzy przeważa nachylenie procentowe. Warto wiedzieć, jak je wzajemnie przeliczać. 100% kojarzy się z nachyleniem maksymalnym, czyli z połacią pionową. Aby uniknąć tej pułapki myślowej, wystarczy nauczyć się na pamięć jednej podstawowej informacji: nachylenie 100% ma połać o spadku 450. Procentowy spadek dachu od razu pokazuje, jak obniża się poziom połaci na danym odcinku. Przykładowo 20% oznacza, że na odcinku 1 m dach opada o 20 cm, a 100% - że o 1 m. Czyli, dla zobrazowania, wysokość poddasza mierzona przy ściance kolankowej jest o 1 m mniejsza niż ta mierzona o 1 m dalej w stronę kalenicy. Takie procentowe nachylenie ułatwia dekarzom rozmierzenie zakładów folii dachowych, arkuszy blachy albo dachówek, przydaje się też podczas dobierania systemów rynnowych. Znajomość kąta nachylenia jest natomiast niezbędna podczas doboru materiału pokryciowego - minimalne spadki dla poszczególnych typów pokryć są podane w stopniach. Przeliczenie stopni na procenty jest banalne, wystarczy znać tangens kąta nachylenia połaci (bez przeliczania na radiany): nachylenie [ % ] = 100 . tg α [ 0 ] Przykład: α = 600 nachylenie [%] = 100 . tg 600 = 100 . 1,73 = 173 Dach o kącie nachylenia 600 ma spadek 173 %. Oznacza to, że na każdy metr mierzony w poziomie podłogi poddasza połać obniża się o 1,73 m. Przeliczenie w drugą stronę, procentów na stopnie, wymaga wykonania większej liczby działań matematycznych, bo po wygenerowaniu funkcji arcus tangens jeszcze trzeba przeliczyć wynik z radianów: nachylenie [ 0 ] = arctg ( nachylenie [%] / 100 ) . 180 / π Przykład: spadek połaci wynosi 40 % nachylenie [ 0 ] = arctg (40 / 100) . 180 / 3,14 = 0,38 . 57,30 = 220 Dach o spadku 40% ma kąt nachylenia równy 220. Oznacza to, że bez dodatkowych zabiegów uszczelniających na pokrycie nie nadają się na przykład karpiówki przeznaczone na dachy o nachyleniu od 300. Określanie procentowego spadku na bardzo stromych dachach może wyglądać przerażająco - przy 720 spadek przekracza już 300 %, a potem lawinowo rośnie... Z tego też powodu zazwyczaj na dachach stromych określanie procentów traci sens i zostajemy przy stopniach. >>> ZOBACZ TEŻ GOTOWE PRZELICZNIKI Data publikacji: 13 stycznia 2021
Świadomość prawna Polaków jest niestety często znikoma. Dotyczy to także postępowania spadkowego i dziedziczenia. Co prawda spadkobiercą stajemy się automatycznie wraz ze śmiercią spadkodawcy, to postępowanie spadkowe jest niezbędne dla rozporządzania przedmiotami wchodzącymi w skład spadku. Termin oświadczeńKażdy spadkobierca ma 6 miesięcy od daty, w której dowiedział się o tytule swojego spadkobrania na złożenie oświadczenia o przyjęciu, lub odrzuceniu większości przypadków, sądy liczą ten termin od daty śmierci spadkodawcy (co nie zawsze jest jednak słuszne).Jeżeli więc w ciągu 6 miesięcy od daty otwarcia spadku dojdzie spadkobiercy nie przeprowadzą postępowania spadkowego – najczęściej minie im termin na złożenie odpowiedniego oświadczenia. Sąd wówczas uzna (na potrzeby późniejszego postępowania) – że przyjęliśmy spadek wprost – co może mieć katastrofalne skutki – w przypadku wysokich długów przeprowadzą wierzyciele przeprowadzenie postępowania spadkowego w terminie 6 miesięcy od daty śmierci (co do zasady), może oznaczać, że wierzyciele zmarłego sami uruchomią postępowanie spadkowe po nim. Wówczas będą mogli sięgnąć do majątków spadkobierców w celu wyegzekwowania swoich również: W jaki sposób uniknąć dziedziczenia długów spadkowychNie można rozporządzać spadkobiercą staje się wraz z otwarciem spadku – pozostaje kwestia ustalenia udziałów w majątku. Nawet jeśli jednak spadkobierca jest jeden i tak nie może rozporządzać niektórymi przedmiotami wchodzącymi w skład to przedmiotów rejestrowanych a więc – w karcie pojazdu i w dowodzie rejestracyjnym figuruje zmarły – aby to zmienić konieczne jest postanowienie o stwierdzeniu nabyciu – w księdze wieczystej i w rejestrze gruntów nadal figuruje w spółce z – właściciel figuruje w KRS – aby to zmienić również konieczne jest stwierdzenie nabycia wcześniej przeprowadzi się postępowanie, tym szybciej można uzyskać dostęp do środków zgromadzonych na rachunku bankowym, w portfelu akcji, czy na rachunku OFE spadkodawcy. Wszystkie instytucje i urzędu wymagają w tym celu odpisu postanowienia o stwierdzeniu nabycia postępowania spadkowego utrudnia regulację wielu czynności administracyjnoprawnych, w których figurował zmarły. Akt zgonu nie jest wystarczający. Dotyczy to w szczególności przystąpienia do spółdzielni mieszkaniowej, w przypadku mieszkania również serwis: Postępowanie spadkowe Opisz nam swój problem i wyślij zapytanie.
Obliczenie wysokości zachowku nie jest sprawą prostą. Wpływ na jego wysokość ma cały szereg czynników (o czym była i jeszcze będzie mowa). Aby jednak obliczyć zachowek, trzeba najpierw ustalić, jaką wartość mają składniki wchodzące w skład spadku. Najczęściej największy problem jest z nieruchomością. Uprawniony do zachowku i zobowiązany do jego zapłaty najczęściej
Otwarcie spadku następuje z chwilą śmierci spadkodawcy. Już sam fakt śmierci sprawia wiele smutku i trudności rodzinie zmarłego. Co więcej, często cały proces spadkowy jest również przyczyną powstawania nieporozumień między spadkobiercami oraz podziałów w rodzinie. Niestety otwarcie spadku jest dopiero początkiem, nierzadko długiej i niełatwej drogi spadkowej. W pierwszej kolejności musi nastąpić stwierdzenie nabycia spadku, natomiast w kolejnym kroku dochodzi dopiero do działu spadku między osoby do zasady, moment nabycia spadku przez spadkobiercę następuje już z chwilą otwarcia spadku. Przepisy nie wymagają tutaj podejmowania żadnych dodatkowych czynności. Spadkobierca, aby dziedziczyć, nie musi składać żadnego dodatkowego oświadczenia woli. Nabycie spadku następuje więc z chwilą śmierci spadkodawcy z mocy samego prawa, bez konieczności podejmowania jakichkolwiek działań przez spadkobiercę czy sąd. Mimo tego, w większości wypadków, głównie tam, gdzie grono spadkodawców liczy większą liczbę osób, postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku i jego dział jest wręcz sądowe w tej kwestii ułatwia wiele spraw natury formalnej, jak również może zapobiec powstawaniu konfliktów na linii spadkobierców. Jak więc należy przeprowadzić proces spadkowy? Kto jest uprawniony do złożenia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku do sądu? Na czym polega dział spadku? Na te pytania odpowiemy w niniejszym nabycia spadkuKwestię nabycia spadku regulują przepisy art. 922 i nast. Ustawy Kodeks cywilny (dalej jako kc). Zgodnie z art. 925 kc nabycie spadku następuje z chwilą jego otwarcia (z kolei otwarcie następuje z chwilą śmierci spadkodawcy). Kodeks nie uzależnia dziedziczenia od obowiązku złożenia przez spadkobiercę żadnego oświadczenia woli w tej kwestii. Co ważne, nabycie spadku następuje niezależnie od tego, czy spadkobierca w ogóle dowiedział się o śmierci spadkodawcy. W związku z powyższym wyjaśnić trzeba, że sporządzenie przez notariusza aktu dziedziczenia czy wydanie postanowienia przez sąd mają jedynie charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. To oznacza, że nie rodzą praw spadkobierców do spadku, a jedynie je potwierdzają. Tak więc wspomniany akt bądź postanowienie sądu nie powodują przejścia na spadkobiercę praw i obowiązków wchodzących w skład spadku, a jedynie potwierdzają dokonanie się tego przejścia w momencie otwarcia spadku. Należy jednak pamiętać, że mimo faktu nabycia spadku z chwilą jego otwarcia, początkowo takie nabycie ma jedynie charakter prowizoryczny i czasowy. Wynika to z tego, że spadkobierca, zgodnie z art. 1015 kc, może odrzucić spadek w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się on o tytule swego powołania. Może dojść również do wyłączenia spadkobiercy-małżonka od dziedziczenia lub uznania przez sąd o niegodności spadkobiercy do dziedziczenia. Nabycie spadku staje się definitywne dopiero w sytuacji złożenia przez spadkobiercę oświadczenia o przyjęciu spadku, bądź po upływie 6-miesięcznego terminu do przyjęcia lub odrzucenia spadku, jeżeli spadkobierca nie podejmie żadnych czynności. Stwierdzenie nabycia spadku Nabycie spadku następuje z mocy prawa poprzez przyjęcie spadku wprost lub z dobrodziejstwem inwentarza bądź po upływie 6 miesięcy bierności spadkobiercy od dnia, kiedy dowiedział się o otwarciu spadku. Aby jednak uzyskać pewność o posiadaniu prawa do uczestniczenia w masie spadkowej, warto zadbać o prawne (formalne) potwierdzenie faktu nabycia spadku, czyli stwierdzenie nabycia mieć na uwadze, że sam dokument dotyczący nabycia spadku wskazuje jedynie grupę spadkobierców oraz określa ułamkową część udziału w masie spadkowej każdego ze spadkobierców. Stwierdzenie nabycia spadku nie dzieli między wspomnianych spadkobierców poszczególnych części majątku spadkowego – nie wskazuje się w rzeczonym dokumencie, komu przypadnie nieruchomość, komu samochód, a komu kosztowności cywilny w swojej treści wskazuje dwie drogi dokonania stwierdzenia nabycia spadku. Jedną z nich jest sporządzenie określonego dokumentu u notariusza, tj. aktu poświadczenia dziedziczenia, z kolei druga z nich wiąże się z koniecznością wstąpienia na drogę sądową. Oba powyżej przedstawione dokumenty (notarialny i sądowy) mają taką samą moc prawną. Stanowią one podstawowy dokument potwierdzający prawo do spadku, którym spadkobiercy legitymują się w obrocie prawnym – w banku, składając wniosek o wypłatę pieniędzy z rachunku bankowego zmarłego czy też składając wniosek o dokonanie wpisu w księdze wieczystej odziedziczonej nieruchomości dotyczący zmiany poświadczenia dziedziczeniaOmawiany sposób jest opcją prostszą, tańszą i szybszą. Dokument poświadczający dziedziczenie sporządzany jest przez notariusza, bez konieczności przeprowadzania postępowania dowodowego (ani żadnego innego). Jednakże, aby móc skorzystać z tej drogi, u notariusza muszą pojawić się wszyscy spadkobiercy i zgodnie wyrazić oświadczenia woli o przyjęciu swojej części udziału w spadku. Dla przykładu, jeżeli jeden ze spadkobierców podważa istnienie czy ważność testamentu, wówczas sporządzenie omawianego aktu przez notariusza staje się niemożliwe. Po sporządzeniu i podpisaniu aktu poświadczenia dziedziczenia przez wszystkich spadkobierców notariusz dokonuje wpisu do Rejestru nabycia spadku przez sądNiniejszy sposób wymaga przeprowadzenia postępowania sądowego. Niestety będzie on nieodzowny, jeżeli osoby zainteresowane nie są ze sobą zgodne. Aby dokonać stwierdzenia nabycia spadku w trybie postępowania sądowego należy złożyć wniosek do sądu rejonowego, właściwego dla ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Taki wniosek może złożyć każdy, kto ma w tym interes prawny, tj. spadkobiercy, wierzyciele spadkodawcy, spadkobiercy nieuwzględnieni w testamencie, ale także uprawnieni do zachowku, a także zapisobiorcy. Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku powinien zawierać informację o wszystkich możliwych spadkobiercach wraz z określeniem ich stopnia pokrewieństwa. Na dowód powiązań rodzinnych należy do wniosku dołączyć odpisy z aktów stanu cywilnego jak np. akty urodzenia czy akt małżeństwa. Wniosek obarczony jest opłatą sądową w wysokości 50 do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku nie ogranicza żaden termin, tj. można je złożyć w każdym czasie. Przy czym nie może to nastąpić przed upływem sześciu miesięcy od otwarcia spadku, czyli śmierci spadkodawcy, chyba że wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku. Omawiane postępowanie jest postępowaniem nieprocesowym, nie występują w nim strony procesu, a jedynie wnioskodawca oraz uczestnicy. Nabycie spadku zostaje stwierdzone przez sąd w drodze jest dział spadku?Jak to zostało wspomniane wcześniej, akt notarialny poświadczający dziedziczenie oraz postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku mają na celu potwierdzić osoby wchodzące do grona spadkobierców oraz określić ich udział w spadku. Dział spadku natomiast ma za zadanie znieść wspólność majątku spadkowego i sprecyzować, jakie elementy majątku zmarłego będą dziedziczone przez konkretnych dział spadku można przeprowadzić na dwa sposoby: ugodowy – w drodze umowy oraz na drodze spadku a umowaDziału spadku w formie umowy dokonywany jest przez wspólne i zgodne złożenie oświadczeń woli przez wszystkich spadkobierców. Omawiana umowa powinna zawierać szczegółowy wykaz elementów masy upadłościowej, tj. spis nieruchomości, ruchomości (samochody, sprzęty RTV i AGD, biżuterię oraz inne kosztowności) oraz ilość zgromadzonej gotówki, środków pozostających na rachunkach bankowych, jak też papierów wartościowych umowa powinna zawierać dokładny zapis o podziale wyżej wskazanych elementów. Np. jeden ze spadkobierców otrzymuje nieruchomość, drugi zaś prawo do ruchomości oraz środków pieniężnych. Często zdarza się tak, że spadkodawca pozostawia po sobie jedynie nieruchomość, wówczas problematyczny staje się podział takiej masy spadkowej. Osoby dziedziczące mogą wówczas umówić się w ten sposób, że jedna z nich obejmie prawo do nieruchomości i dokona spłaty na rzecz pozostałych spadkobierców lub rzeczona nieruchomość zostanie spieniężona, a kwota uzyskana w drodze sprzedaży zostanie podzielona między spadkobierców, stosownie do ich udziałów w spadku. Obowiązująca zasada swobody umów pozwala na swobodny i elastyczny podział majątku między kc nie regulują kwestii formy prawnej, w jakiej umowa o dział spadku powinna być zawarta. Można więc sporządzić ją w sposób dowolny – również ustny. Jednakże ze względów dowodowych najbezpieczniejsze będzie zawarcie jej w formie pisemnej. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy jednym z elementów masy spadkowej jest nieruchomość, wówczas umowa musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego. Sądowy dział spadkuGdy spadkobiercy nie są w stanie dojść do porozumienia, podział masy spadkowej pozostawiają w gestii sądu. W takiej sytuacji jedna z osób zainteresowanych (współspadkobierca, nabywca udziału spadku lub wierzyciel spadkobiercy) wnosi do sądu rejonowego wniosek o wszczęcie postępowania działowego. Wniosek ten powinien zawierać spis składników majątku, który ma zostać podzielony między spadkobierców. Wnioskodawca także powinien przedstawić propozycję podziału spadku. Tak, jak w przypadku postępowania o stwierdzeniu nabycia spadku, w postępowaniu działowym nie ma konkretnego terminu na wszczęcie takiego trakcie postępowania działowego sąd ustala skład i wartość spadku ulegającego podziałowi. Należy pamiętać, że skład spadku ustalany jest według stanu z chwili otwarcia spadku, z kolei jego wartość – według cen obowiązujących w chwili orzekania o dziale. Dodatkowo określenie wartości spadku przez wnioskodawcę czy spadkobierców w czasie postępowania nie jest dla sądu wiążące. Co więcej, nie zwalnia sądu z obowiązku oszacowania wartości spadku z sąd przechodzi do podziału spadku. Podział ten może nastąpić na kilka różnych sposobów. Pierwszym z nich jest tzw. podział fizyczny, czyli przyznanie poszczególnych przedmiotów poszczególnym spadkobiercom, stosownie do ich udziałów w spadku. Jeżeli nie da się podzielić spadku w ten sposób, by wartość przyznanych elementów poszczególnym spadkobiercom pokrywała wartość przysługujących im udziałów, sąd może zobowiązać spadkobierców do dokonania między sobą odpowiednich dopłat. Drugim sposobem jest przyznanie praw wchodzących w skład spadku jednemu spadkobiercy lub też tylko niektórym z nich, z jednoczesnym nałożeniem na nich obowiązku spłaty pozostałych możliwym sposobem jest tzw. podział cywilny, polegający na sprzedaży elementów spadku i podziale uzyskanej w ten sposób kwoty pomiędzy spadkobierców, stosownie do przysługujących im udziałów w jest łączenie powyżej wskazanych sposobów dokonywania działu nabycia spadku a dział spadku – podsumowanieJak zostało to wspomniane na początku artykułu, otwarcie spadku to dopiero początek drogi do rzeczywistego odziedziczenia należnego spadkobiercy w kwestii stwierdzenia nabycia spadku, jak i jego podziału, procesy te mogą być przeprowadzone względnie szybko, bez większych komplikacji bądź prowadzić do wielomiesięcznych i burzliwych procesów sądowych. Jeżeli spadkobiercy będą wyrażali zgodną wolę dziedziczenia i podziału spadku, cała sprawa może zostać załatwiona poprzez sporządzenie aktu notarialnego poświadczającego dziedziczenie oraz umowy o dziale spadku. Jeżeli jednak przynajmniej jedna z osób uprawnionych do dziedziczenia nie zgodzi się na takie rozwiązanie, pozostaje wyłącznie droga sądowa.
Postępowanie spadkowe – Ile trwa, jak przebiega, potrzebne dokumenty… Stwierdzenie nabycia spadku to – wbrew pozorom – nie do końca łatwa do ustalenia sprawa. . Często udział w spadku niektórych osób jest niejasny, czasem dochodzi do niezgody pomiędzy spadkobiercami, a czasami takie postępowania, ze względu na różnorodne czynniki, trwają miesiącami, a nawet la
Podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem dziedziczenia, zapisu zwykłego, dalszego zapisu, zapisu windykacyjnego, polecenia testamentowego. Osoba otrzymująca spadek ma obowiązek złożyć, w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według ustalonego wzoru. Aktualnie obowiązuje druk SD-3. Do zeznania podatkowego dołącza się dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania. Zobacz również: Od zbyt drogiego prezentu pod choinką fiskus może chcieć podatku >> Podatek od spadku – ważne od kogo i jak duży Obowiązek zapłacenia podatku od spadków i darowizn zależy od dwóch podstawowych kwestii. Ważne jest po pierwsze – kto komu spadek przekazuje, po drugie – jaka jest jego wartość. Przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn dzielą bowiem podatników na kilka grup. Zobacz linię orzeczniczą w LEX: Udokumentowanie darowizny pieniężnej od osoby najbliższej jako warunek zwolnienia z podatku > Do pierwszej zalicza się: małżonka, zstępnych (dzieci, wnuków), wstępnych (dziadków, pradziadków), pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów. Do drugiej grupy: zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych. Trzecią grupę podatników stanowią tzw. inni każdej z tych grup przewidziane są pięcioletnie limity kwotowe. Wynoszą one: 9637 zł, jeśli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej, 7276 zł, jeśli nabywcą jest osoba zaliczona do II grupy podatkowej, 4902 zł, jeśli nabywcą jest osoba zaliczona do III grupy podatkowej. Spadki niższe od wskazanych wartości są zwolnione z podatku. Jeśli są wyższe, podatek trzeba już zapłacić. Płaci się go od nadwyżki. Czytaj w LEX: Darowizny na rzecz członków rodziny jako sposób unikania opodatkowania > Podatek od spadku – zwolnienie dla najbliższej rodziny Przepisy przewidują zwolnienie z opodatkowania spadków dla najbliższej rodziny – bez względu na wartość spadku. Wynika z nich, że zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę. Konieczne jest jednak zgłoszenie nabycia spadku właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie sześciu miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku. Zgłoszenia dokonuje się na formularzu SD-Z2. Zobacz procedurę w LEX: Zakres opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn > Problemem podwójne opodatkowanie spadków Trzeba zaznaczyć, że otrzymanie spadku z zagranicy nierzadko może powodować konieczność zapłacenia podwójnego podatku – za granicą i w Polsce. Jak tłumaczy Grzegorz Symotiuk, doradca podatkowy w kancelarii TAX PFK, standardowe umowy o unikaniu opodatkowania niestety nie dotyczą podatków spadkowych. Ekspert zwraca uwagę, że unikanie podwójnego opodatkowania w przypadku spadków powinno być uregulowane w odrębnych umowach międzynarodowych. W chwili obecnej Polska ma jednak zawarte tylko trzy takie umowy: z Austrią, Węgrami oraz Czechami. - W zdecydowanej zatem większości przypadków otrzymanie spadku może być więc opodatkowanie dwukrotnie (w państwie spadkodawcy i w Polsce) – podkreśla Symotiuk. Czytaj w LEX: Sankcyjny podatek od spadków i darowizn oraz PCC w kontekście ustaleń w sprawie nieujawnionych przychodów > ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów w programie LEX jest zależny od posiadanych licencji.
Umowa lub sąd. Działu spadku można dokonać w formie umowy lub, jeżeli którykolwiek ze spadkobierców wyrazi taką wolę, w postępowaniu sądowym. Jeżeli zdecydujemy się na umowny dział spadku, stronami umowy muszą być wszyscy spadkobiercy. Jeżeli jeden ze spadkobierców zbył swój udział spadkowy, nabywca tego udziału również
Jak wyjść z wspólności majątku spadkowego? Podstawę prawną dla przedstawionego przez Pana pytania stanowi art. 1035 Kodeksu cywilnego (w skrócie „jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych z zachowaniem przepisów niniejszego tytułu”. Jeżeli spadek dziedziczy kilku spadkobierców, każdy z nich – w chwili otwarcia spadku – nabywa określony ułamkowo udział spadkowy (oraz odpowiednie udziały w przedmiotach należących do spadku), a nie poszczególne przedmioty wchodzące do spadku. Dochodzi wówczas do powstania wspólności majątku spadkowego. Wspólnością objęte są wszystkie prawa majątkowe podlegające dziedziczeniu i istniejące w chwili otwarcia spadku, a więc także prawa z istoty swej podzielne. Do wspólności majątku spadkowego (jak i do spraw o podział spadku) stosować należy odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych (211-212 Ustawodawca dopuszcza dwa sposoby podziału spadku – umowny i sądowy. Zgodnie bowiem z treścią art. 1037 § 1. „Dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców. § 2. Jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział powinna być zawarta w formie aktu notarialnego”. Przeprowadzenie działu spadku Możność wniesienia żądania o podział spadku nie jest ograniczona w czasie. Przedmiotem działu spadku mogą być jedynie aktywa, a nie długi spadkowe. Ewentualne określenie, kto i za jakie długi odpowiada, wywołuje skutki jedynie w stosunkach wewnętrznych pomiędzy współspadkobiercami, nie wpływa zaś na stosowanie reguł o odpowiedzialności za długi spadkowe „Dział spadku może nastąpić przez umowę między wszystkimi współspadkobiercami” (art. 1037 § 1 W przypadku braku uczestnictwa któregokolwiek ze współspadkobierców umowa jest nieważna, jednakże oświadczenia woli współspadkobierców nie muszą być złożone równocześnie. Umowa o podział spadku prowadzi do przeniesienia na poszczególnych spadkobierców praw majątkowych, objętych – do chwili jej zawarcia – wspólnością majątku spadkowego. Umowa o podział spadku Umowa o podział spadku może być zasadniczo zawarta w formie dowolnej. Od tej zasady zachodzi wyjątek obejmujący sytuację, gdy do spadku należy nieruchomość, jak w przedstawionej przez Pana sprawie, a umowa o podział spadku nieruchomość tę obejmuje. Wówczas umowa o podział spadku „powinna być zawarta w formie aktu notarialnego” (art. 1037 § 2 Formy aktu notarialnego wymaga – w rozpatrywanym tutaj przypadku – cała umowa o podział spadku, a nie tylko te jej postanowienia, które dotyczą nieruchomości. Niezachowanie formy aktu notarialnego pociągnie za sobą nieważność całej umowy o dział spadku. Umowa o dział spadku może być jednak ograniczona do części spadku (art. 1038 § 2 Strony mogą więc zawrzeć oddzielną umowę o podział spadku obejmującą jedynie nieruchomości należące do spadku (wtedy wymaganie dotyczące formy z art. 1037 § 2 odnosić się będzie tylko do tej umowy o podział spadku) oraz umowę (lub umowy) o dział pozostałego spadku, nieobejmującego w ogóle nieruchomości (art. 1037 § 2 nie będzie oczywiście dotyczyć takiej umowy lub takich umów). Ustalenie, czy strony zawarły jedną, czy więcej umów o podział spadku, nie zawsze jest w praktyce łatwe. W umowie o podział spadku powinny być uregulowane wszelkie wzajemne stosunki prawne spadkobierców odnoszące się do majątku spadkowego. Chodzi tu o zaliczenie udziałów w gospodarstwie rolnym na poczet udziałów w całości spadku – art. 1079 zaliczenie darowizn na schedy spadkowe – art. 1039-1043 ustalenia co do zapisów – art. 686 Kodeksu postępowania cywilnego (w skrócie rozliczenia związane z posiadaniem przedmiotów spadkowych, poczynionymi nakładami lub spłaconymi wcześniej długami – art. 618 i 688 O sposobie podziału majątku spadkowego decyduje wola stron. Z przytoczonego przez Pana stanu faktycznego wynika jednak, iż możliwość porozumienia się spadkobierców jest znikoma. Jedynym sposobem wyjścia z impasu będzie więc dokonanie sądowego działu spadku. Wniosek do sądu o dokonanie działu spadku Z wnioskiem o dokonanie działu spadku (por. art. 506 przez sąd może wystąpić każdy ze współspadkobierców (art. 1037 § 1 nabywca udziału w spadku (art. 1053 oraz ich spadkobiercy. Wniosek o podział spadku przerywa bieg zasiedzenia w stosunku do współspadkobiercy będącego posiadaczem nieruchomości należącej do spadku. Orzeczenie sądu o dziale spadku ma charakter konstytutywny. Do działu spadku, jak już wspomniałem, mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zniesienia współwłasności, tj. art. 211 i 212 Zgodnie z dyspozycją art. 211 „każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości”. Zniesienie współwłasności spadkowej Zniesienie współwłasności nastąpić może w różny sposób – zarówno w trybie sądowym, jak i umownym. Kodeks cywilny wyróżnia trzy podstawowe sposoby zniesienia współwłasności: podział rzeczy wspólnej, przyznanie rzeczy jednemu ze współwłaścicielowi oraz sprzedaż rzeczy wspólnej i podział uzyskanej w ten sposób kwoty między współwłaścicieli. Najbardziej oczywistym sposobem wyjścia ze współwłasności jest fizyczny podział spadku (rzeczy). Podział fizyczny jest podstawowym sposobem zniesienia współwłasności, preferowanym przez ustawodawcę. Oznacza to, że w sytuacji, gdy zniesienie współwłasności następuje z mocy orzeczenia sądu, powinien on brać pod uwagę przede wszystkim ten sposób wyjścia ze wspólności, chyba że nie są nim zainteresowani sami współwłaściciele. Sposóby podziału majątku spadkowego Stad też we wniosku powinien Pan zaproponować sposób podziału majątku spadkowego. Sąd nie jest związany treścią wniosku i może ją modyfikować. W razie zasądzenia nieruchomości na rzecz jednego ze spadkobierców udziały pozostałych mogą być wyrównywane poprzez dopłaty pieniężne. Zgodnie bowiem z treścią art. 212 § 1. „Jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne. Przy podziale gruntu sąd może obciążyć poszczególne części potrzebnymi służebnościami gruntowymi. § 2. Rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego. § 3. Jeżeli ustalone zostały dopłaty lub spłaty, sąd oznaczy termin i sposób ich uiszczenia, wysokość i termin uiszczenia odsetek, a w razie potrzeby także sposób ich zabezpieczenia. W razie rozłożenia dopłat i spłat na raty terminy ich uiszczenia nie mogą łącznie przekraczać lat dziesięciu. W wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie sąd na wniosek dłużnika może odroczyć termin zapłaty rat już wymagalnych”. Sąd dokonuje więc zniesienia współwłasności, dzieląc określoną rzecz wspólną i „przyznając” wyodrębnione części rzeczy wspólnej jako nowe przedmioty własności poszczególnym uczestnikom postępowania. Konstytutywny skutek orzeczenia następuje z chwilą uprawomocnienia się postanowienia (art. 624 zdanie 1 Jeśli współwłaściciele nie władają jeszcze przyznanymi im częściami rzeczy wspólnej, sąd w postanowieniu o zniesieniu współwłasności orzeka również o obowiązku wydania rzeczy. Natomiast w razie niemożności podziału sąd może zasądzić nieruchomość jednemu ze spadkobierców, a nawet dokonać jej sprzedaży w trybie licytacji publicznej. W wyniku działu spadku prawa majątkowe objęte spadkiem przyznane poszczególnym spadkobiercom, stosownie do wielkości ich udziałów spadkowych, przechodzą na nich. Ustaje więc wspólność majątku spadkowego. Umowa o dział spadku lub prawomocne orzeczenie sądowe o dziale spadku stanowią tytuł własności rzeczy, które w dziale przypadły poszczególnym spadkobiercom. Jeśli dotyczyły nieruchomości, mogą stanowić podstawę wpisu do księgi wieczystej. Koszty sądowe działu spadku Wysokość kosztów sądowych reguluje art. 51 ustawy o kosztach sądowych: 1. „Opłatę stałą w kwocie 500 złotych pobiera się od wniosku o dział spadku, a jeżeli zawiera on zgodny projekt działu spadku, pobiera się opłatę stałą w kwocie 300 złotych. 2. Opłatę stałą w kwocie 1000 złotych pobiera się od wniosku o dział spadku połączony ze zniesieniem współwłasności, a jeżeli zawiera on zgodny projekt działu spadku i zniesienia współwłasności, pobiera się opłatę stałą w kwocie 600 złotych”. Natomiast zasady ponoszenia kosztów sądowych reguluje art. 520 Zgodnie z jego treścią: § 1. „Każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. § 2. Jeżeli jednak uczestnicy są w różnym stopniu zainteresowani w wyniku postępowania lub interesy ich są sprzeczne, sąd może stosunkowo rozdzielić obowiązek zwrotu kosztów lub włożyć go na jednego z uczestników w całości. To samo dotyczy zwrotu kosztów postępowania wyłożonych przez uczestników. § 3. Jeżeli interesy uczestników są sprzeczne, sąd może włożyć na uczestnika, którego wnioski zostały oddalone lub odrzucone, obowiązek zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez innego uczestnika. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio, jeżeli uczestnik postępował niesumiennie lub oczywiście niewłaściwie”. W praktyce sąd obciąża kosztami wszystkich uczestników w częściach równych. Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej ▼▼▼od kwoty ponad 20.556 podatek wynosi 1.644 zł 50 gr i 12% od nadwyżki ponad 20.556 zł. Osoba A przekazuje swojej ciotce kwotę 15.000 zł. Ciotka – rodzeństwo rodziców, należy do II grupy podatkowej, zatem wysokość podatku będzie wynosiła 719,50 zł + 9% x (15.000 zł – 10.278 zł), czyli 1.144,48 zł.
Na mocy orzeczenia sądu spadek po zmarłej mamie został podzielony w częściach równych między syna, córkę i męża (1/3). W skład spadku wchodzi nieruchomość, w której syn i córka mają po 1/6 udziałów, a ojciec 2/3 udziałów. Pięć lat temu syn, za (ustną) zgodą ojca i siostry zamieszkał w rzeczonej nieruchomości, ponosząc znaczne nakłady na remont (ok. 80 tys. zł), na które rodzina również wyraziła zgodę. Od czasu zamieszkania ponosi także wszystkie koszty związane z utrzymaniem nieruchomości. Działu spadku nie było. Teraz siostra zażądała spłaty swojego udziału. Na jej korzyść została 3 lata temu przelana suma 15 tys. zł a konto ewentualnego wykupu. Pytanie: Jaki aparat prawny posiada siostra, aby zmusić brata do spłaty jej udziału w nieruchomości w tych okolicznościach? Czy brat jest zobowiązany do tej spłaty, pomimo że sugerował sprzedaż wspólnej nieruchomości, na co siostra nie wyraziła zgody. Do schedy spadkowej wchodzi jeszcze inna nieruchomość (zamieszkana przez ojca) i brat sugeruje siostrze rozliczenie w udziałach tej nieruchomości, na co ona nie wyraża zgody. Co z kosztami poniesionymi na remont i utrzymanie wspólnej nieruchomości? Jak takie sprawy przebiegają w sądzie? Dodam, że brat mieszka tam z żoną i małymi dziećmi. Prawo spadkobierców do współposiadania przedmiotów należących do spadku Jeżeli spadek przypadł kilku osobom, to w chwili śmierci spadkodawcy pomiędzy spadkobiercami powstała wspólność praw i obowiązków spadkowych. Zgodnie z art. 1035 Kodeksu cywilnego ( do wspólności majątku spadkowego stosuje się przepisy współwłasności w częściach ułamkowych. Udziały poszczególnych spadkobierców w majątku spadkowym wynikają z dziedziczenia ustawowego lub z testamentu, jaki pozostawił spadkodawca. Do czasu przeprowadzenia działu spadku każdy ze spadkobierców ma prawo do współposiadania przedmiotów należących do spadku, a jednocześnie jest ograniczony w możliwości rozporządzania swoim udziałem w majątku spadkowym i aby takie rozporządzenie było skuteczne, konieczna jest zgoda pozostałych współspadkobierców. Jak podzielić przedmioty wchodzące w skład spadku? Co zatem w zaistniałej sytuacji może zrobić siostra? A no właśnie może wnieść do sądu wniosek o dział spadku. Zresztą w takiej sytuacji, w jakiej znaleźli się obecnie brat i siostra, tylko dział spadku może zażegnać powstały konflikt, skoro nie ma szans na polubowne załatwienie sprawy. Przeprowadzenie działu spadku ze zniesieniem współwłasności Należy pamiętać, iż wspólność majątku spadkowego jest stanem przejściowym. Aby przyznać każdemu ze spadkobierców określone przedmioty wchodzące w skład spadku i znieść wspólność praw i obowiązków należy dokonać działu spadku. Zgodnie z art. 1037 § 1 Kodeksu cywilnego dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy pomiędzy spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu, wydanego na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców. Przeprowadzenie umownego działu spadku jest możliwe tylko w sytuacji, kiedy istnieje zgoda wszystkich spadkobierców, co do dokonania działu spadku. Wszyscy spadkobiercy muszą się zgodzić co do warunków i sposobu działu. Jeżeli choćby jeden ze spadkobierców nie wyrazi zgody na dokonanie umownego działu spadku, zawarcie umowy nie będzie możliwe i wówczas pozostaje jedynie postępowanie sądowe. Zobacz również: Termin spłaty po podziale majątku Kto ustala wartość i skład spadku? Dokonanie działu spadku wymaga ustalenia składu i wartości spadku. Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego wartość i skład spadku ustala sąd. Skład spadku jest ustalany przede wszystkim na podstawie oświadczeń uczestników i ewentualnie według spisu inwentarza, jeżeli został sporządzony. Jeżeli te oświadczenia są sprzeczne, sąd musi wyjaśnić te rozbieżności. W postępowaniu o dział spadku jego stan ustala się według chwili otwarcia spadku, a więc chwili śmierci spadkodawcy, a wartość spadku według cen z chwili dokonania działu spadku. Oznacza to, że przy podziale sąd będzie uwzględniał wartość nieruchomości na dzień dokonywania działu. Jeżeli uczestnicy zgodnie określą wartość przedmiotów wchodzących w skład spadku, sąd nie będzie ustalał wartości przedmiotów spadkowych. W przypadku sporu pomiędzy uczestnikami co do wartości poszczególnych przedmiotów spadkowych sąd powoła biegłego. Wydatki poniesione na nieruchomość będącą częścią spadku przyznanego kilku spadkobiercom Spadkobierca, który dokonał nakładów i wydatków na nieruchomość będzie mógł żądać zwrotu części tych nakładów, odpowiednio do udziałów w nieruchomości, od pozostałych spadkobierców. Oznacza to, że brat, który poniósł koszty remontu i 5-letniego utrzymania nieruchomości będzie mógł w trakcie postępowania o dział spadku żądać zwrotu od pozostałych spadkobierców czyli ojca i siostry części tych nakładów odpowiadających ich udziałom w nieruchomości. Brat powinien zatem zgromadzić wszystkie wydatki poniesione na nieruchomość i przedstawić je sądowi na rozprawie. Sąd na pewno uwzględni je przy dziale spadku. Jak sąd dokona działu spadku? Sąd może dokonać działu spadku na trzy sposoby: Przez podział fizyczny przedmiotów wchodzących w skład spadku, co oznacza, że poszczególne przedmioty zostają podzielone i przyznane spadkobiercom według wielkości ich udziałów w spadku. Jeżeli nie doprowadzi to do zniszczenia rzeczy, można również podzielić pojedynczą rzecz wchodzącą w skład spadku. W ramach tego podziału dopuszczalne jest ustalenie dopłat na rzecz niektórych spadkobierców, jeżeli nie da się podzielić spadku tak, aby wartość przedmiotów przyznanych spadkobiercą była równa udziałowi w spadku. Przez przyznanie niektórych przedmiotów ze spadku jednemu albo kilku spadkobiercom z ustaleniem obowiązków spłat na rzecz pozostałych spadkobierców. Przez podział cywilny składników majątkowych, co oznacza sprzedaż majątku spadkowego i podział uzyskanych ze sprzedaży środków pomiędzy spadkobierców według wielkości ich schedy spadkowej. Podstawowym sposobem podziału rzeczy wspólnej jest podział fizyczny. Zgodnie z art. 211 każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości. Zobacz również: Prawo spadkowe podział majątku Spłata pozostałych spadkobierców czy sprzedaż odziedziczonej nieruchomości? W przedstawionej przez Panią sytuacji należałoby zatem wnosić albo o przydzielenie nieruchomości konkretnym spadkobiercom z obowiązkiem spłaty pozostałych oraz rozliczeniem poniesionych nakładów, albo o sprzedaż nieruchomości i podzielenie się pieniędzmi stosownie do wielkości udziałów. Podział nieruchomości poprzez sprzedaż następuje na podstawie przepisów dotyczących sprzedaży nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym. Taka sprzedaż nie jest jednakże zbyt opłacalna. Po pierwsze współwłaściciele muszą ponieść koszty komornika oraz biegłego powołanego przez niego w celu wyceny nieruchomości. Po drugie często zdarza się, że wartość nieruchomości oszacowana przez biegłego odbiega od ceny, za jaką można by zbyć nieruchomość na wolnym rynku (często na niekorzyść właścicieli). Po trzecie należy pamiętać, że najniższa suma, za którą nieruchomość można nabyć na pierwszej licytacji (cena wywołania), wynosi trzy czwarte sumy oszacowania (art. 965 czyli zwykle trzy czwarte ceny rynkowej. Jeżeli pierwsza licytacja nie przyniesie rezultatu, w grę wchodzi druga licytacja i cena wywołania stanowi dwie trzecie sumy oszacowania. Cena ta jest najniższa, za którą można nabyć nieruchomość (art. 983 Może się także zdarzyć, że nieruchomość nie znajdzie nabywców, a wówczas i tak będzie trzeba ponieść koszty komornika i biegłego. Najlepiej zatem, pomimo animozji, spróbować jednak porozumieć się co do wysokości spłat lub ewentualnej sprzedaży, żeby niepotrzebnie nie wszczynać postępowania o dział spadku i nie narażać się na dodatkowe koszty (np. związane z powołaniem biegłego). Takie sprawy mogą trwać bardzo długo w sytuacji, gdy nie ma zgody co do podziału nieruchomości. Dlatego najlepiej sprawę załatwić polubownie chociaż sąd i tak będzie Państwa do tego skłaniał. Jeżeli porozumienie nie będzie możliwe, to pozostanie złożenie w sądzie wniosku o dział spadku. Taki wniosek może złożyć każdy spadkobierca. Sąd po zbadaniu całej sprawy i dbając o interesy wszystkich spadkobierców podzieli samodzielnie spadek. Proszę zatem na spokojnie przeanalizować sprawę i spróbować porozumieć się między spadkobiercami co do podziału spadku. Jeśli nie uda się ugodowo załatwić sprawy, to czeka Państwa sprawa sądowa. Zobacz również: Współwłasność nieruchomości, a śmierć współwłaściciela Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej ▼▼▼Zapisać firmę w spadku. Testamenty dotyczące właścicieli firm po nowemu. Jak wygląda nowa procedura związana z zapisem windykacyjnym – gdzie się udać, jakie trzeba mieć dokumenty, ile Dwa lata temu rodzice aktem notarialnym darowali mi mieszkanie, zachowując sobie prawo mieszkania w nim do śmierci. W chwili przekazywania wartość mieszkania wynosiła 80 000 zł, rok później zmarła mama, a niedawno tata. Wiem, że do zachowku trzeba wyliczyć udziały spadkowe, ale czy od darowizny też płaci się zachowek? Jeśli tak, to komu i jak wyliczyć te udziały? Mam jednego brata (jest na rencie), drugi brat nie żyje, zmarł przed rodzicami, pozostawiając troje dzieci. Mieszkanie, o które chodzi, jest małe, wybudowane tuż po wojnie. Niedawno dokonałam w nim remontu o wartości ok. 15 000 zł. Uprawnienie do żądania zachowku Zgodnie z art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek). Na podstawie art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek). Zgodnie z § 2 ww. artykułu, jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia. W oparciu o art. 996 zapis windykacyjny oraz darowiznę dokonane przez spadkodawcę na rzecz uprawnionego do zachowku zalicza się na należny mu zachowek. Jeżeli uprawnionym do zachowku jest dalszy zstępny spadkodawcy, zalicza się na należny mu zachowek także zapis windykacyjny oraz darowiznę dokonane przez spadkodawcę na rzecz jego wstępnego. Do dnia r. art. 996 mówił, że darowiznę uczynioną przez spadkodawcę uprawnionemu do zachowku zalicza się na należny mu zachowek. Jeżeli uprawnionym do zachowku jest dalszy zstępny spadkodawcy, zalicza się na należny mu zachowek także darowiznę uczynioną przez spadkodawcę wstępnemu uprawnionego. Tak więc ze względu na wymienione przepisy zarówno wnukowie zmarłych rodziców (dzieci Pani zmarłego brata) jak i Pani drugi brat odziedziczyliby część nieruchomości, którą na rzecz Pani przepisali rodzice. Tym samym pojawia się po ich stronie uprawnienie do żądania należnego im zachowku w wysokości 2/3 tego, co dziedziczyliby, gdyby doszło do dziedziczenia ustawowego (o ile są małoletni albo trwale niezdolni do pracy) lub ½ tego udziału w pozostałych przypadkach. Zobacz również: Jak obliczyć udział w spadku? Procentowe wyliczenie zachowków – przykład Przykładowo wyliczymy zachowek po każdym z rodziców: 1) Po śmierci Pani mamy: W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Według § 2 tego artykułu, jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Spadek po zmarłej z mocy prawa nabyli Pani, Pani ojciec oraz dwóch Pani braci (udział, który przypadłby zmarłemu bratu przypada w równych częściach jego dzieciom) po ¼ dla każdego spadkobiercy. Jeżeli przyjąć, że Pani mama nie pozostawiła nic w spadku, to podstawą obliczenia zachowku będzie 0 (wartość spadku) + wartość darowizny na rzecz Pani. Spadkobiercy ustawowi (czyli Pani brat i dzieci zmarłego brata) mogą żądać zachowku o wartości 1/8 spadku (1/2 z 1/4) lub 1/6 (2/3 z 1/4), jeżeli uprawniony do zachowku jest nieletni lub trwale niezdolny do pracy. Jako że podstawą obliczenia zachowku jest udział ½ wartości darowizny (zakładam że mieszkanie było współwłasnością Pani rodziców, a więc po śmierci każdego z nich do spadku wejdzie po ½ udziału), to uprawnieni do zachowku mogą żądać od Pani zachowku o wartości udziału 1/16 (1/8 z 1/2) lub udziału 1/12 (1/6 z 1/2), w przypadku trwałej niezdolności do pracy lub niepełnoletności. 2) Po śmierci Pani ojca: Spadek po zmarłym nabyli Pani oraz dwójka Pani braci (udział, który przypadłby zmarłemu bratu przypada w równych częściach jego dzieciom) po 1/3 dla każdego spadkobiercy. Jeżeli przyjąć, że Pani ojciec nie pozostawił nic w spadku, to podstawą obliczenia zachowku będzie 0 (wartość spadku) + wartość darowizny na rzecz Pani. Spadkobiercy ustawowi (czyli Pani brat i dzieci zmarłego brata) mogą żądać zachowku o wartości 1/6 spadku (1/2 z 1/3) lub 2/9 (2/3 z 1/3), jeżeli uprawniony do zachowku jest nieletni lub trwale niezdolny do pracy. Jako że podstawą obliczenia zachowku jest udział ½ wartości darowizny, która weszła w skład spadku po ojcu, to uprawnione do zachowku osoby mogą żądać od Pani zachowku o wartości udziału 1/12 (1/6 z 1/2) lub udziału 1/9 (2/9 z 1/2), w przypadku trwałej niezdolności do pracy lub niepełnoletności. Zobacz również: Rozliczenie nakładów w sprawie o zachowek Przedawnienie roszczenia o zachowek Roszczenie o zachowek, tak jak każde roszczenie majątkowe (tzn. posiadające wymierną wartość materialną), podlega przedawnieniu (art. 117 § 1 Zgodnie z przepisem art. 1007 § 1 „roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu” (za roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanych od spadkodawcy zapisu windykacyjnego lub darowizny przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku czyli zasadniczo śmierci spadkodawcy). Przepis art. 1007 § 1 jest w zakresie swojego uregulowania jasny, nie pozostawia żadnej swobody interpretacyjnej i nie przewiduje żadnych wyjątków (tak również orzeczenie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 16 czerwca 2000 r., sygn. IV CKN 58/2000). Pierwszym sposobem „obrony” przed wypłatą zachowku w wysokości ustalonej w powyższy sposób jest ustalenie, czy rodzice dokonywali za swojego życia darowizn na rzecz pozostałych dzieci (wnuków). Darowizny w rodzinie a wysokość zachowku Zgodnie z art. 994 § 1 przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób nie będących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku. Przechodząc do ustalenia samej wartości zachowku, stwierdzić należy, że ustala się go biorąc za podstawę stan spadku z chwili śmierci spadkodawcy (moment otwarcia spadku), natomiast wartość tego spadku ustalana jest według cen z daty orzekania o zachowku – świadczy o tym treść też poniższych wyroków: W Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. I ACa 522/10 stwierdzono że: „Dla rozpoznania istoty sprawy o zachowek konieczne jest ustalenie składu majątku spadkowego według stanu na chwilę otwarcia spadku”. W innym wyroku Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 14 marca 2008 r. sygn. IV CSK 509/07 wysnuto tezę iż: „Punktem odniesienia przy obliczaniu stanu czynnego spadku dla potrzeb obliczenia wysokości należnego zachowku może być jedynie chwila otwarcia spadku będąca chwilą śmierci spadkodawcy (art. 922 § 1, art. 924 i 925 Ustalanie składu spadku, mianowicie różnicy między wartością stanu czynnego spadku (aktywów) i wartością stanu biernego spadku (pasywów), następuje więc, co do zasady, według reguł określonych w art. 922 nie uwzględnia się jedynie zapisów i poleceń oraz oczywiście długów z tytułu zachowku”. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego – Izba Cywilna i Administracyjna z dnia 17 maja 1985 r. sygn. III CZP 69/84 „Obliczanie zachowku następuje na podstawie wartości spadku ustalonej według cen z daty orzekania o roszczeniach z tego tytułu”. Natomiast w Uchwale Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 26 marca 1985 r. sygn. III CZP 75/84, która ma moc zasady prawnej, stwierdzono, że: „Obliczanie zachowku następuje na podstawie wartości spadku ustalonej według cen z daty orzekania o roszczeniach z tego tytułu”. Nakłady poczynione na nieruchomość doliczaną do obliczenia zachowku Tak więc niestety, jeżeli Pani nakłady na mieszkanie zostały dokonane przed śmiercią rodziców (polepszając standard mieszkania), to jako podstawę obliczenia zachowku przyjmie się stan mieszkania jaki był w momencie śmierci każdego z rodziców. Jeżeli natomiast poczyniła Pani nakłady na lokal jeszcze zanim nastąpiła darowizna na Pani rzecz, to nakłady te, jakie poczyniła Pani na nie swoją wówczas jeszcze nieruchomość, nie mogą zostać już uwzględnione, powodując tym samym obniżenie zachowków dla osób uprawnionych. W Wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2010 r. sygn. VI ACa 332/10 znalazło się w uzasadnieniu stwierdzenie że: „Sąd Okręgowy wskazał, iż dokonując obliczenia zachowku należy ustalić tzw. czystą wartość spadku, tj. wartość stanowiącą różnicę pomiędzy wysokością aktywów wchodzących w skład spadku a wysokością długów spadkowych (…). Sąd Okręgowy dodał, iż od wartości spadku odlicza się także długi spadkodawcy wobec spadkobierców, a obliczenie zachowku następuje na podstawie wartości spadku ustalonej według cen z daty orzekania o roszczeniach z tego tytułu”. Zatem długi, jakie mieliby Pani rodzice względem Pani (jeżeli np. dokonała Pani remontu mieszkania jeszcze przed podarowaniem go Pani), należałoby zaliczyć do długów spadkowych i obniżyć tym samym wartość zachowku należnego uprawnionym. Inwestując np. 15 000 zł w nie swoją wówczas nieruchomość, można twierdzić, że faktycznie była to pożyczka uczyniona na rzecz rodziców i obowiązek zwrotu stosownej kwoty wchodzi do długów spadkowych (pomniejszających wartość czynną spadku, a tym samym i zachowek dla osób uprawnionych). Można także twierdzić, że owe 15 000 zł były nakładami czynionymi na nie swoją rzecz, a rodzice uzyskali tym samym względem Pani korzyść majątkową bez podstawy prawnej. Zgodnie z art. 405 Kodeksu cywilnego, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. To roszczenie (o zwrot) również wchodzi do długów spadkowych i pomniejszy odpowiednio wartość czynną spadku. Zobacz również: Darowizna udziału w nieruchomości Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej ▼▼▼
| Ձሾс φыктоժυ | Сутрու չу οхрኤ | Озፑб ωмሼфու |
|---|---|---|
| Бቾгад ዷሥуцሬςօወ | Ам стиዖуቂ | Թոщиփаξ п звагጆсла |
| Յи ላդеդаγ дυςωнуֆ | Ещእб дխ | Брէ ժи աሬፃչቴскуδ |
| Χелαга мትկаդиጮ ህофаվኄтኂв | Всεтէξօсл ትኑεслеֆ куտаг | Семυጻазв ጾዟозθвеσጼ |
| Хаχοглеτናմ рιг | Ը տιчиρаг | Ξታսε ሗаняሒ врαፎеժንлυቢ |
| Գօхрէбኃ са አψоհէሚ | ዉп ቻэյатеፍо | Էжէζե ዑս |
